Mróz -25°C: gdy gruntowa pompa ciepła nie zwalnia tempa

Gruntowa pompa ciepła i stabilny grunt zimą 2026

Dolne źródło gruntowej pompy ciepła siedzi głęboko pod trawnikiem, w odwiertach pionowych z sondami gruntowymi zalanymi glikolem. W warstwach gruntu wykorzystywanych przez wymiennik gruntowy pionowy temperatura kręci się zwykle wokół kilku stopni powyżej zera nawet przy długotrwałych mrozach na powierzchni. Dzięki temu różnica temperatur między dolnym źródłem ciepła a instalacją grzewczą jest niewielka, a COP gruntowej pompy ciepła pozostaje wysokie także wtedy, gdy na dworze jest -15 czy -25°C.

Zimę 2025/2026 długoterminowe prognozy IMGW opisywały jako zbliżoną do normy, ale bardzo zimny styczeń, z częstym mrozem i epizodami spadków temperatury poniżej -15°C w wielu regionach Polski dał się we znaki użytkownikom powietrznych pomp ciepła. W takich warunkach swoją przewagę pokazały gruntowe pompy ciepła, stabilny grunt pracuje jak spokojny magazyn energii, podczas gdy powietrze potrafi w kilka godzin przejść z +3 do -12°C. Długość odwiertów pod pompy ciepła, dobór układu odwiertów pionowych i uwzględnienie parametrów gruntu (w tym przewodności cieplnej gruntu – tzw. lambda) zawsze powinny wynikać z obliczeń i lokalnej geologii pod pompę ciepła, a nie z ogólnej „tabelki”.

Kto chce wgryźć się w temat, może zajrzeć do tekstu o tym, jak działa gruntowa pompa ciepła oraz do artykułu o zachowaniu instalacji przy dużych mrozach, gdzie dolne źródło ciepła pokazano już na konkretnych przykładach. W wielu przypadkach warto to omówić z zespołem Profivo, który zna typowe profile gruntu z praktyki odwiertów.

Monoblok powietrzny a gruntowa pompa ciepła w mrozie

Monoblok powietrzny zasysa zimne powietrze prosto z zewnątrz, a wymiennik lamelowy potrafił pracować godzinami przy temperaturach znacznie poniżej zera. W takich warunkach powietrzna pompa ciepła typu monoblok musi odszraniać wymiennik – wchodzi w cykle defrost, na chwilę „odwraca” pracę, pobiera ciepło z instalacji i obniża chwilowo temperaturę w domu. To naturalne zjawisko, ale realnie obniża efektywność.

Dane z testów i analiz pokazują, że przy około -10°C wiele powietrznych monobloków pracuje z COP w okolicach 1,5–2,5, podczas gdy gruntowa pompa ciepła z dolnym źródłem na glikolu przy temperaturze gruntu powyżej 0°C nadal potrafi mieć COP w okolicach 4 i więcej. To oznacza, że w najzimniejszych tygodniach zima 2026 może mocno uwydatnić różnicę w rachunkach za prąd.

Do szerszego porównania warto sięgnąć po tekst gruntowa pompa ciepła vs powietrzna, a o roli zbiornika buforowego w takim układzie sporo mówi artykuł o zbiorniku buforowym przy pompie ciepła. Przy bardziej wymagających budynkach i zapowiadanych mrozach bezpieczniej przeanalizować scenariusze pracy monobloku wspólnie z ekspertem Profivo, niż zakładać „na oko”, że wszystko zadziała idealnie.

Split powietrzny a odwierty pod gruntową pompę ciepła

Split powietrzny rozdziela układ na jednostkę zewnętrzną z czynnikiem chłodniczym i moduł wewnętrzny w kotłowni. Nie ma wody na zewnątrz, więc przy mrozie ryzyko zamarznięcia instalacji jest mniejsze niż w klasycznym monobloku, ale sercem systemu dalej jest wymiennik, który zimą 2026 będzie oddawał ciepło przy zmiennej temperaturze powietrza – raz lekki plus, raz dwucyfrowy mróz. To wprost przekłada się na wahania COP i mocy grzewczej.

Zestawiając to z odwiertami pod gruntową pompę ciepła, w wielu przypadkach widać bardzo inne podejście do dolnego źródła. Zamiast jednej jednostki na ścianie pojawia się układ kilku odwiertów pionowych, połączonych w sondy gruntowe i wymiennik gruntowy pionowy, dobrany do mocy pompy i przewodności cieplnej lokalnego gruntu. Odwiert pod sondę geotermalną w skale zachowa się inaczej niż w piaskach czy glinie, dlatego dobór długości odwiertów i całego układu odwiertów pionowych wymaga spokojnych obliczeń, a nie ogólnej „reguły metrażu”.

Kto planuje sondy, może zajrzeć do poradnika o tym, jak przygotować działkę pod odwierty, a o tym, jak ilość odwiertów łączy się z doborem mocy, szerzej wyjaśniono w tekście jak dobrać moc pompy ciepła i liczbę sond. Przy ograniczonej działce czy trudnej geologii dobrym krokiem bywa krótka konsultacja z zespołem Profivo, zanim zapadnie decyzja „split czy gruntowa”.

Rachunki zimą 2026: COP gruntowej pompy ciepła

Trwająca jeszcze zima 2025/2026 pokazała, że przewaga COP gruntowej pompy ciepła nad powietrzną – monoblok czy split – jest najbardziej widoczna właśnie w mrozie. Analizy porównawcze pokazują, że roczny SCOP gruntowych pomp ciepła często mieści się w przedziale 4,5–5,5, podczas gdy powietrzne układy powietrze–woda osiągają zwykle SCOP około 3,5–4,5. W najzimniejszym miesiącu różnice bywają jeszcze większe – w przykładowych budynkach gruntowa instalacja zużywa nawet o połowę mniej energii elektrycznej niż powietrzna, głównie dlatego, że temperatura gruntu nie spada poniżej 0°C, a powietrze może spaść do -25°C a nawet niżej.

Kto chce przełożyć to na własny dom, może skorzystać z wyliczeń pokazanych w artykule gruntowa pompa ciepła 140 m² – koszt 2026 albo sprawdzić orientacyjne kwoty w kalkulatorze. Z kolei długoterminowe zachowanie dolnego źródła – w tym to, co się dzieje z odwiertami po latach pracy – opisano szerzej w tekście czy odwierty pod pompę ciepła mogą się wychłodzić. W praktyce każdy projekt wymaga osobnej analizy strat ciepła, rodzaju instalacji (podłogówka, grzejniki) i lokalnej geologii, dlatego te wartości lepiej traktować jako kierunkowe niż jako gotowy cennik rachunków.

Bezpieczeństwo i awarie: gruntowa pompa ciepła zimą

Z punktu widzenia bezpieczeństwa zimą 2026 gruntowa pompa ciepła ma jedną dużą przewagę: całe „życie” instalacji toczy się pod ziemią i w kotłowni. Brak jednostki zewnętrznej oznacza brak ryzyka mechanicznego uszkodzenia przez lód, spadający śnieg z dachu czy silny wiatr oraz brak hałasu wentylatora pod oknem sypialni przy nocnym mrozie. Dolne źródło ciepła to zamknięty obieg glikolu w sondach geotermalnych, zabezpieczony przed zamarznięciem odpowiednim stężeniem i poprawnym wypełnieniem otworu.

Nie oznacza to, że gruntowa pompa ciepła jest „niezniszczalna”. Błędy w eksploatacji, zbyt agresywne obniżanie temperatury w budynku, niewłaściwe nastawy czy brak serwisu potrafią w wielu przypadkach bardziej zaszkodzić niż sama zima. O typowych potknięciach użytkowników sporo mówi tekst 5 błędów użytkowników gruntowej pompy ciepła. Z kolei poprawne wypełnienie otworu i ewentualne użycie termocementu omówiono w artykule gruntowa pompa ciepła i termocement, co z punktu widzenia bezpieczeństwa wód i trwałości sond ma duże znaczenie.

Powietrzne pompy ciepła monoblok i split mają swoje miejsce – zwłaszcza tam, gdzie odwierty pod pompy ciepła są utrudnione. Przy dłuższych mrozach, jakich można się spodziewać chociażby w lutym 2026, przewaga stabilnego dolnego źródła bywa jednak bardzo wyraźna. W razie wątpliwości warto przejść przez scenariusze awaryjne (przerwa w zasilaniu, nietypowa zima, rozbudowa instalacji) razem z ekspertami Profivo, którzy patrzą na instalację nie tylko „z katalogu”, ale i z perspektywy odwiertów w realnym terenie.