Audyt energetyczny pod pompę ciepła: nowa kolejność prac przed odwiertem

Dlaczego audyt energetyczny pod pompę ciepła wyprzedza wiertnicę

Kolejność w Czystym Powietrzu wygląda dziś tak: najpierw audyt energetyczny, potem dokument zawierający wyniki audytu, potem wniosek o dofinansowanie, a dopiero na końcu prace na działce. Audyt energetyczny pod pompę ciepła nie jest więc etapem, który można dorobić po odwiertach.

Nowe zasady dotyczą wniosków składanych od 20 lipca 2026 roku. Obowiązkowy audyt energetyczny obowiązuje nadal, podobnie jak świadectwo charakterystyki energetycznej, system operatorów, limity kosztów kwalifikowanych, zasada „jeden beneficjent, jeden budynek” oraz brak dofinansowania dla kotłów gazowych.

Sam audyt nie jest załącznikiem do wniosku. Obowiązkowym załącznikiem jest dokument opisujący audyt energetyczny, w skrócie DPAE, a pełny audyt zostaje u inwestora, który ma obowiązek go przechowywać i okazać na prośbę wojewódzkiego funduszu albo w trakcie kontroli.

Do tego dochodzi zegar kosztów. NFOŚiGW opisuje w pytaniach i odpowiedziach sześciomiesięczny okres kwalifikowalności kosztów, wskazując jako ryzyko sytuację, w której koszt audytu został już poniesiony, a wniosek składany jest później. Data audytu i data wniosku nie mogą się rozjechać dowolnie daleko.

Praktyczny wniosek dla inwestycji z dolnym źródłem jest prosty. Odwiert wykonany „na wczoraj”, przed audytem i przed złożeniem wniosku, nie jest błędem technicznym, tylko ryzykiem formalnym: koszty ponoszone poza terminami programu nie muszą zostać uznane.

O samych zmianach w naborze pisaliśmy szerzej we wpisie o nowych zasadach Czystego Powietrza od 20 lipca 2026, tutaj interesuje nas przede wszystkim ich wpływ na harmonogram wiercenia.

Co dokładnie zmieniło się w programie od 20 lipca 2026

Zmiany nie przebudowują programu, są kolejnym etapem po reformie z 31 marca 2025 roku. Najważniejsze punkty to:

• nowe wyjątki od zasady trzech lat własności nieruchomości,
• wyższe wsparcie na termomodernizację, dodatkowe około 10% na wybrane prace,
• 180 dni zamiast 120 na prace objęte zaliczką,
• możliwość kolejnych wydłużeń terminu realizacji,
• więcej osób uprawnionych do potwierdzania wykonanych prac,
• od 2027 roku koniec wsparcia dla ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła, z okresem przejściowym do końca 2026 roku.

Podwyżka jednostkowych kwot dotyczy kosztów ocieplenia ścian, dachów, stropów i podłóg oraz wymiany okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Łączne limity dotacji na termomodernizację pozostały bez zmian: do 83 tys. zł w najwyższym poziomie, do 58,1 tys. zł w podwyższonym i do 33,2 tys. zł w podstawowym.

Data złożenia wniosku rozstrzyga o limitach. Wnioski złożone przed 20 lipca 2026 roku są rozpatrywane według wcześniejszych kwot jednostkowych, nawet jeśli faktury i realizacja przypadną później. Szczegóły opisuje Q&A NFOŚiGW o naborze od 20 lipca 2026.

Zapowiadany bon na audyt energetyczny nie wszedł jeszcze w życie. Po konsultacjach uznano, że rozwiązanie wymaga dopracowania z gminami, a planowany termin wdrożenia to koniec 2026 albo początek 2027 roku. Do tego czasu audyt finansuje inwestor, a program rozlicza go na dotychczasowych zasadach.

Koszt audytu jest kwalifikowany do 100% kosztów netto, ale nie więcej niż 1200 zł, pod warunkiem sporządzenia dokumentu na obowiązującym wzorze. Ile z całej inwestycji zostaje po stronie inwestora, łatwiej oszacować, gdy znane są widełki wyceny; służy do tego kalkulator kosztów instalacji.

DPAE: dokument, który wiąże zakres prac

DPAE musi być podpisany przez osobę z uprawnieniami do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej. Dokument ma numer techniczny w stopce każdej strony, a ten numer wpisuje się we wniosku.

Zakres prac objętych dofinansowaniem musi być w pełni zgodny z zakresem wskazanym w DPAE. To najważniejsze zdanie tego wpisu dla inwestycji z dolnym źródłem: jeżeli w dokumencie jako źródło ciepła nie widnieje gruntowa pompa ciepła, wykonanie odwiertów nie stanie się z tego powodu kosztem kwalifikowanym.

NFOŚiGW wskazuje typowe błędy przy tym dokumencie. Wpisanie złego numeru technicznego oznacza, że taki DPAE nie istnieje, a dokument w systemie GWD musi być podpisany i mieć status „Przyjęty w Funduszu”. Poradnik Audyt bez błędów zbiera je w jednym miejscu.

Pełny audyt trafia do inwestora i musi być przechowywany przez cały okres realizacji przedsięwzięcia oraz pięć lat po jego zakończeniu, czyli w okresie trwałości. W przypadku dolnego źródła obok audytu gromadzi się także dokumentację odwiertów, o czym więcej w tekście o kontroli i papierach po odwiertach.

Po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia wykonywane jest świadectwo charakterystyki energetycznej budynku. Audyt otwiera więc inwestycję, a świadectwo ją zamyka, i oba dokumenty muszą opisywać ten sam budynek po tych samych pracach.

Znaczenie ma też lista ZUM. O kwalifikowalności urządzenia decyduje dzień wystawienia faktury końcowej albo faktury zaliczkowej, jeśli urządzenie zostało zawieszone lub usunięte z listy przed fakturą końcową.

Czy audyt wylicza moc pompy i liczbę metrów odwiertu?

Nie w tym celu powstaje. Audyt energetyczny i DPAE są dokumentami programu: opisują budynek, wskazują wariant prac i przesądzają, co zostanie rozliczone. Doborem mocy urządzenia oraz projektem dolnego źródła zajmują się osobne obliczenia.

Podstawą doboru jest obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło, wykonywane zgodnie z normą PN-EN 12831 dotyczącą projektowego obciążenia cieplnego budynku. Wynik podaje się w kilowatach dla konkretnych przegród, kubatur i temperatur, a nie dla metrażu z ogłoszenia.

Dopiero z tej liczby wynika wymagana wydajność dolnego źródła, a z niej liczba i głębokość odwiertów. Rozstrzyga o tym obliczenie dla konkretnego gruntu, bo ten sam budynek na inaczej przewodzącym podłożu potrzebuje innej łącznej długości sond.

Dlatego metraż domu jest złym punktem startu, co rozwijamy w tekście o doborze mocy i liczbie odwiertów. Warstwy, na jakie natrafi wiertnica, opisuje z kolei dokumentacja geologiczna wymagana przed wierceniem.

W praktyce audyt i projekt instalacji powstają obok siebie, a nie po sobie. Wariant zapisany w DPAE zamyka pole manewru w rozliczeniu, więc rozbieżność między dokumentem programu a projektem technicznym ujawnia się wtedy, gdy najtrudniej ją naprawić.

Ile czasu zostaje na odwierty przed sezonem grzewczym

Terminy w programie liczą się od zdarzeń formalnych, nie od pogody. Warto je zobaczyć razem, bo właśnie one wyznaczają okno na prace na działce.

Po upływie 180 dni zaliczka nie podlega automatycznemu zwrotowi, bo pozostaje jeszcze 30 dni na złożenie wniosku o płatność. Jeśli realizacja wymaga więcej czasu, możliwe jest dalsze wydłużenie terminu na zasadach z umowy, wraz z obowiązkiem zapłaty należnych odsetek.

Dłuższy termin dotyczy wniosków z naboru od 31 marca 2025 roku. Beneficjent, który ma już zawartą umowę albo wypłaconą zaliczkę i chce z tego skorzystać, zgłasza to do właściwego wojewódzkiego funduszu.

Sześć miesięcy brzmi komfortowo, dopóki nie rozłoży się ich na kalendarz. Przeliczenie 180 dni na konkretną datę, z długimi weekendami i dniami wolnymi, porządkuje kalendarz z dniami roboczymi i kalkulatorem dat, a przy pracach ziemnych ta arytmetyka decyduje o kolejności ekip.

Wiercenie zimą jest możliwe, ale mróz i stan dojazdu potrafią przesunąć wjazd sprzętu, o czym piszemy w tekście o odwiertach przy ujemnych temperaturach. Kto planuje uruchomienie przed sezonem, ustawia audyt i wniosek jeszcze latem, co opisuje wpis o terminie odwiertów przed zimą.

Źródła: Nowy program Czyste Powietrze – nabór od 20 lipca 2026 r., pytania i odpowiedzi (NFOŚiGW), Q&A dot. zmian w programie Czyste Powietrze od 20 lipca 2026 r. – WFOŚiGW Poznań, Audyt energetyczny w programie Czyste Powietrze – WFOŚiGW w Gdańsku, Audytor OZC – obliczanie projektowego obciążenia cieplnego wg PN-EN 12831 (SANKOM), Norma PN-EN 12831 – obliczenia projektowego obciążenia cieplnego budynku