Profivo
Łazik Perseverance wykonujący odwiert w kraterze Jezero na Marsie
Ilustracja wygenerowana cyfrowo

Mars: wiercą tam, gdzie kiedyś płynęła woda

09 listopada 2025Zaktualizowano: 16 listopada 2026Redakcja Profivo4 min czytania
Udostępnij

Na Ziemi wiercenie oznacza wodę, energię lub fundament. Na Marsie – nadzieję. To, co dla nas jest rutynową robotą wiertniczą, dla naukowców NASA stało się sposobem na dotarcie do historii planety i – być może – dowodu na istnienie życia.

W skrócie

Pierwszy odwiert na Marsie
2013
Średnica wiertła łazika
2 cm
Temperatura pracy wiertła
do -80°C
W tym wpisie: 5 części
  1. 1Dlaczego łaziki wiercą w skałach Czerwonej Planety
  2. 2Pierwsze odwierty – pierwsze odkrycia
  3. 3Jak działa marsjańskie wiercenie
  4. 4Co już wiemy – a co dopiero się dowiemy
  5. 5Co to oznacza dla przyszłości technologii odwiertów
  6. ?Najczęstsze pytania

Część 1 z 5

Dlaczego łaziki wiercą w skałach Czerwonej Planety

Mars to planeta, która miliony lat temu miała oceany, atmosferę i aktywne wulkany. Dziś jest suchy, zimny i pokryty rdzą. Ale w skałach – szczególnie tych z osadów jeziornych – mogą kryć się ślady dawnych procesów biologicznych.

Dlatego łaziki, takie jak Curiosity i Perseverance, zostały wyposażone w miniaturowe systemy wiertnicze, które działają podobnie do odwiertów geologicznych na Ziemi, choć na zupełnie innej zasadzie niż choćby odwierty pod gruntowe pompy ciepła.

Tyle że zamiast ciężarówki z wiertnicą, na Marsie pracuje robot o masie 1 tony, z wiertłem o średnicy 2 cm, sterowany z odległości 225 milionów kilometrów.

Celem nie jest tylko pobranie próbki. To precyzyjne badanie struktury skały, obecności minerałów i związków organicznych.

W skrócie: łaziki wiercą nie po to, żeby coś wydobyć – ale żeby zrozumieć, co kiedyś płynęło w tej planecie.

Część 2 z 5

Pierwsze odwierty – pierwsze odkrycia

Curiosity w kraterze Gale

W 2013 roku łazik Curiosity jako pierwszy w historii ludzi (no, robotów ludzi) wykonał udany odwiert w marsjańskiej skale w kraterze Gale. Wyniki były zaskakujące – skała zawierała gliny i minerały ilaste, które powstają tylko w obecności wody.

To był naukowy przełom: potwierdzenie, że Mars nie zawsze był suchą pustynią.

Perseverance w kraterze Jezero

Potem przyszła kolej na Perseverance, który w 2021 roku wiercił w delcie dawnej rzeki w kraterze Jezero. Tam naukowcy spodziewają się znaleźć osady dawnego jeziora – potencjalnie najcenniejsze archiwum historii planety.

Każdy odwiert to próbka zapieczętowana w tytanowej kapsule, która – jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem – zostanie kiedyś przywieziona na Ziemię w ramach misji Mars Sample Return.

ŁazikRok odwiertuMiejsceKluczowe odkrycie
Curiosity2013Krater GaleGliny i minerały ilaste powstałe w obecności wody
Perseverance2021Delta rzeki w kraterze JezeroPoszukiwanie osadów dawnego jeziora

Część 3 z 5

Jak działa marsjańskie wiercenie

Wiercenie na Marsie to inna liga. Nie ma tam ciśnienia, wody ani powietrza, więc wiertło nie może chłodzić się płynem ani odprowadzać urobku jak na Ziemi.

Jak marsjańskie wiertło kruszy skałę

Łaziki używają udarowo-obrotowych mikrowierteł, które kruszą skałę drganiami o wysokiej częstotliwości. System musi pracować delikatnie, by nie zniszczyć struktury minerałów.

Laboratorium na sześciu kołach

Zamiast kopalni mamy więc laboratorium wiertnicze na sześciu kołach, które potrafi analizować próbkę na miejscu – w analizatorach spektrometrycznych, laserowych i rentgenowskich.

Technicznie rzecz biorąc, to najbardziej zaawansowany system odwiertów geologicznych, jaki kiedykolwiek stworzono – działa w temperaturach do -80°C, przy ciśnieniu 1% ziemskiego i bez ludzkiego dotyku.

Część 4 z 5

Co już wiemy – a co dopiero się dowiemy

Dzięki wierceniom łazików wiemy, że:

  • Mars miał wodę w stanie ciekłym przez miliony lat,
  • na jego powierzchni znajdują się sole i siarczany, które świadczą o ewaporacji jezior,
  • występują związki organiczne – niekoniecznie biologiczne, ale takie, które stanowią „chemiczny surowiec życia”.

Próbki na Ziemi

Najważniejsze jednak dopiero przed nami. W 2033 roku planowane jest dostarczenie pierwszych próbek z Marsa na Ziemię. Laboratoria będą mogły je zbadać pod mikroskopami o rozdzielczości atomowej.

Jeśli znajdą w nich mikrostruktury organiczne lub izotopowe anomalie, może to oznaczać jedno: na Marsie istniało życie.

Część 5 z 5

Co to oznacza dla przyszłości technologii odwiertów

Każdy metr wiercenia na Marsie to test dla przyszłych misji – nie tylko badawczych, ale i inżynierskich. Te same rozwiązania, które NASA i ESA opracowują dla łazików, mogą trafić do technologii ziemskich:

  • autonomiczne wiertnice do pracy w ekstremalnych warunkach (Arktyka, dna oceanów),
  • bezpłuczkowe systemy odwiertów, które nie wymagają chłodzenia wodą,
  • mikrowiertła z laserowym nadzorem, które analizują próbkę w czasie rzeczywistym.

Z Marsa do studni

To, co dziś szuka życia na Marsie, jutro może pomagać nam lepiej wiercić studnie głębinowe, odwierty pod pompy ciepła czy sondy geotermalne w najtrudniejszych terenach na Ziemi.

Wystarczy spojrzeć na to, jak precyzyjnie trzeba dziś przygotować działkę pod odwierty do gruntowej pompy ciepła, by zobaczyć, jak bardzo liczy się dokładność – zarówno na Marsie, jak i na Ziemi.

FAQ

Najczęstsze pytania

Jak głęboko wiercą łaziki na Marsie?

Marsjańskie wiertła mają zaledwie 2 cm średnicy, więc to zupełnie inna skala niż ziemskie odwierty geologiczne. Łazik, mimo swojej wagi 1 tony, wykonuje bardzo precyzyjne, miniaturowe odwierty w skałach osadowych, głównie po to, by pobrać próbkę do analizy na miejscu.

Co odkrył łazik Curiosity podczas pierwszego odwiertu na Marsie?

W 2013 roku w kraterze Gale Curiosity wykonał pierwszy udany odwiert w historii, a próbka zawierała gliny i minerały ilaste. Powstają one wyłącznie w obecności wody, co było przełomowym dowodem na to, że Mars nie zawsze był suchą pustynią.

Czym różni się wiercenie na Marsie od wiercenia na Ziemi?

Na Marsie nie ma ciśnienia, wody ani powietrza, więc wiertło nie może być chłodzone płynem jak w ziemskich odwiertach. Łaziki korzystają z mikrowierteł udarowo-obrotowych kruszących skałę drganiami, pracujących w temperaturach do -80°C i przy ciśnieniu wynoszącym tylko 1% ziemskiego.

Kiedy próbki z Marsa trafią na Ziemię?

Zgodnie z planem misji Mars Sample Return, próbki zapieczętowane w tytanowych kapsułach mają dotrzeć na Ziemię w 2033 roku. Dopiero wtedy laboratoria będą mogły zbadać je pod mikroskopami o rozdzielczości atomowej w poszukiwaniu śladów życia.

Czy technologia wiercenia z misji marsjańskich może się przydać na Ziemi?

Rozwiązania opracowywane przez NASA i ESA dla łazików mogą trafić do ziemskich technologii, np. autonomicznych wiertnic pracujących w Arktyce czy na dnie oceanów. Mowa też o bezpłuczkowych systemach odwiertów bez chłodzenia wodą oraz mikrowiertłach z laserowym nadzorem analizującym próbkę na bieżąco.

Redakcja

Redakcja Profivo

Zespół redakcyjny bloga Profivo.

Wydawca: Profivo, Wrocław · Regulamin serwisu

Udostępnij
Kalkulator Profivo

Przeczytane. Teraz policz cenę dla swojego domu

Odpowiedz na 5 krótkich pytań o swój dom. Dostaniesz 3 warianty z ceną pompy, odwiertów i montażu.

  • Bez rejestracji
  • Bez numeru telefonu
  • Około 1 minuty