Profivo
Zardzewiała okrągła metalowa pokrywa odwiertu wmurowana w betonową płytę na ośnieżonej arktycznej tundrze
Ilustracja wygenerowana cyfrowo

Odwiert Kolski: 12 km w głąb Ziemi. Dlaczego przerwali?

30 października 2025Zaktualizowano: 16 listopada 2026Redakcja Profivo3 min czytania
Udostępnij

Niektóre miejsca na Ziemi są tak gorące, że nawet legenda nie nadąża za temperaturą. Na północy Rosji, w miejscu, gdzie zimą mróz pęka jak szkło, ludzie postanowili przewiercić się do środka planety.

W skrócie

Początek wiercenia
1970
Głębokość odwiertu
ponad 12 km
Temperatura na dnie
ponad 180 st.
Koniec wiercenia
1992
W tym wpisie: 5 części
  1. 1Zaczęło się jak sen naukowców, skończyło jak koszmar wiertaczy
  2. 2Piekło nie było pod ziemią – było przy wiertnicy
  3. 3Cena za ciekawość – droższa niż złoto
  4. 4Dziś zostało tylko echo
  5. 5Kiedy nauka staje się legendą
  6. ?Najczęstsze pytania

Część 1 z 5

Zaczęło się jak sen naukowców, skończyło jak koszmar wiertaczy

Rok 1970. Związek Radziecki stawia sobie cel – zajrzeć głębiej niż ktokolwiek wcześniej. W sercu Półwyspu Kolskiego powstaje konstrukcja, która miała być triumfem geologii, a kończy się opowieścią, którą dziś straszy się studentów geotechniki i dzieci przy ognisku.

  • Mówi się, że ten odwiert miał ponad 12 kilometrów głębokości.
  • Na początku – duma, potem pot, potem krzyk metalu.
  • Przy maszynach pracowali ludzie, którzy codziennie walczyli z temperaturą, ciśnieniem i zmęczeniem.
  • Nieoficjalnie – 12 z nich nigdy nie wróciło z tej pracy.

Część 2 z 5

Piekło nie było pod ziemią – było przy wiertnicy

Kiedy wiercisz kilkanaście kilometrów w dół, ziemia nie jest już twarda. Jest lepka, śliska, gorąca jak płynny metal. W dzień wiertnia parowała, w nocy świeciła jak zły omen.

Na powierzchni powietrze drżało od gorąca, a z wylotów płuczki biła para jak z kotła. Wtedy ktoś rzucił pół żartem, pół serio: „Płuczka zalała piekło.”

Mikrofon w odwiercie

I tak powstała legenda. Ludzie mówili, że słyszeli jęki, że spuszczono mikrofon do odwiertu i nagrano krzyki potępionych dusz.

Bzdura – ale piękna bzdura.

W rzeczywistości to tylko echo ziemi i metal skręcany do granic wytrzymałości. Tyle że gdy stoisz obok maszyny, która dymi, huczy i świeci czerwienią, łatwo uwierzyć, że diabły naprawdę płaczą.

Część 3 z 5

Cena za ciekawość – droższa niż złoto

  • Ten projekt pochłonął setki milionów rubli.
  • Za te pieniądze mogli postawić tysiące domów, ale woleli dziurę.
  • Najgłębszą dziurę w historii ludzkości.
  • Zamiast ropy – pustka. Zamiast minerałów – kurz i legenda.

Koniec w 1992 roku

Wiercenie przerwano w 1992 roku, bo Ziemia dosłownie się topiła. Sprzęt się łamał, skały płynęły jak guma, a temperatura przekroczyła 180 stopni. Kiedy ostatni silnik zgasł, nikt nie świętował.

Po prostu zamknęli szyb stalową pokrywą – jak trumnę.

Część 4 z 5

Dziś zostało tylko echo

Dziś, jeśli pojedziesz na północ Rosji, znajdziesz w polu metalową płytę. Bez tabliczki, bez ogrodzenia. Turyści stukają w nią butami i pytają, czy coś słychać. Nie słychać. Tylko wiatr, który huczy w rurach jak echo dawnego uporu.

Ci, którzy tam wiercili, mówili potem, że piekło nie jest pod ziemią.

Piekło to dzień, w którym stoisz przy wiertnicy, a powietrze pali ci skórę, a Ziemia oddycha gorącem.

Wtedy człowiek rozumie, że są rzeczy, w które nie trzeba się wiercić – wystarczy posłuchać, jak dudnią pod stopami.

Część 5 z 5

Kiedy nauka staje się legendą

Czasami granica między eksperymentem a opowieścią jest cieńsza niż stalowa rura. Z odwiertu Kolskiego wzięli próbki skał starszych niż życie na powierzchni, zrobili setki analiz, a jednak to nie wyniki naukowe przetrwały.

Przetrwała historia o „studni do piekła”.

Bo tak już działa człowiek – widzi parę, słyszy huk i zamiast geologii widzi potępienie.

  • Naukowcy mówili o „unikalnym oknie w skorupę ziemską”.
  • Wiertacze mówili: „to okno do miejsca, gdzie kończy się cierpliwość.”

I mieli rację, odwiert Kolski nie otworzył wrót piekieł, ale otworzył coś innego – wyobraźnię ludzi, którzy zobaczyli, że im głębiej wchodzimy w ziemię, tym bardziej przypomina nas samych: gorącą, pękającą i pełną ciśnienia, które w końcu musi znaleźć ujście.

Na co dzień po ciepło ziemi sięga się dużo płycej. Gruntowa pompa ciepła bierze je z odwiertów, które zwykle mają do 100 m.

FAQ

Najczęstsze pytania

Jak głęboki jest Odwiert Kolski?

Według legendy przewiercono się na głębokość ponad 12 kilometrów, co czyni go najgłębszym otworem wykonanym przez człowieka w historii. Prace prowadzono od 1970 roku na Półwyspie Kolskim w północnej Rosji.

Dlaczego przerwano wiercenie Odwiertu Kolskiego?

Wiercenie zakończono w 1992 roku, gdy temperatura na dnie przekroczyła 180 stopni, a skały zaczęły płynąć niczym guma, przez co sprzęt się łamał. Kontynuowanie prac stało się technicznie niemożliwe, więc szyb zamknięto stalową pokrywą.

Skąd wzięła się legenda o 'studni do piekła'?

Legenda powstała z opowieści o rzekomym nagraniu krzyków potępionych dusz mikrofonem spuszczonym do odwiertu oraz z widoku pary i żaru buchającego z wylotów płuczki. W rzeczywistości były to jedynie odgłosy echa ziemi i metalu poddawanego skrajnym naprężeniom.

Ile kosztował Odwiert Kolski i co udało się dzięki niemu odkryć?

Projekt pochłonął setki milionów rubli, a mimo to zamiast ropy czy minerałów naukowcy znaleźli głównie pustkę i próbki skał starszych niż życie na powierzchni Ziemi. Naukowcy nazywali to 'unikalnym oknem w skorupę ziemską', choć efektem trwalszym od wyników badań okazała się sama legenda.

Ile osób zginęło podczas prac przy Odwiercie Kolskim?

Nieoficjalnie mówi się o 12 osobach, które nigdy nie wróciły z tej pracy. Wiertacze codziennie mierzyli się tam z ekstremalną temperaturą, ciśnieniem i wyczerpaniem.

Redakcja

Redakcja Profivo

Zespół redakcyjny bloga Profivo.

Wydawca: Profivo, Wrocław · Regulamin serwisu

Udostępnij
Kalkulator Profivo

Przeczytane. Teraz policz cenę dla swojego domu

Odpowiedz na 5 krótkich pytań o swój dom. Dostaniesz 3 warianty z ceną pompy, odwiertów i montażu.

  • Bez rejestracji
  • Bez numeru telefonu
  • Około 1 minuty