Profivo
Panoramiczny widok jeziora Nyos w Kamerunie otoczonego górami w kraterze wulkanicznym
Ilustracja wygenerowana cyfrowo

Jezioro Nyos zabiło 1746 osób w jedną noc. Bez ostrzeżenia

16 listopada 2025Zaktualizowano: 16 listopada 2026Redakcja Profivo3 min czytania
Udostępnij

Jezioro Nyos w Kamerunie wygląda jak spokojna tafla wody w wygasłym kraterze. W 1986 roku stało się jednak sceną jednej z najbardziej tajemniczych i przerażających katastrof naturalnych w historii. Wybuch bez ognia. Śmierć bez hałasu. I technologia odwiertów, która później zatrzymała kolejne tragedie.

W skrócie

Rok erupcji limnicznej
1986
Ofiary
1746 osób
Rury odgazowujące od
lat 90.
W tym wpisie: 5 części
  1. 1Jezioro, które było „ciche” tylko z pozoru
  2. 2Katastrofa, która zabiła 1746 osób w kilka minut
  3. 3Co zrobiono później? Odwierty, które działają jak zawór bezpieczeństwa
  4. 4Nyos dzisiaj – nadal niebezpieczne, ale dużo bardziej przewidywalne
  5. 5Czego Nyos uczy współczesną geologię i inżynierię?

Część 1 z 5

Jezioro, które było „ciche” tylko z pozoru

Nyos to jezioro kraterowe w północno-zachodnim Kamerunie. Pod nim – aktywny system magmowy linii wulkanicznej Kamerunu.

W skrócie: ziemia tam żyje, a nie widać tego na pierwszy rzut oka - podobnie jak w słynnej toskańskiej dolinie, gdzie para wydobywała się z ziemi na długo przed erą elektrowni.

W głębinach jeziora przez lata gromadził się dwutlenek węgla, wypychany z magmy w górę i rozpuszczany w zimnej wodzie. Ta podziemna bomba czekała na impuls.

W nocy z 21 na 22 sierpnia 1986 roku impuls nadszedł.

Część 2 z 5

Katastrofa, która zabiła 1746 osób w kilka minut

Nastąpiło zjawisko, które nauka nazywa erupcją limniczną. W praktyce wyglądało to tak:

  • część zbocza osunęła się do jeziora,
  • woda głęboka i gazowa wymieszała się z warstwami powyżej,
  • CO₂ zostało wyrzucone w górę jak z otwartej butli pod wysokim ciśnieniem,
  • chmura ciężkiego gazu spłynęła dolinami jak niewidzialna powódź,
  • dwutlenek węgla wyparł tlen z powietrza — ludzie i zwierzęta po prostu… zasnęli, bez krzyku i bez paniki,
  • po kilku minutach było po wszystkim — to najbardziej śmiercionośne zdarzenie związane z gazami jeziornymi w historii.

Część 3 z 5

Co zrobiono później? Odwierty, które działają jak zawór bezpieczeństwa

Po katastrofie naukowcy wiedzieli, że jeśli nie zdejmie się gazu z jeziora, tragedia może wrócić. Rozwiązanie okazało się zaskakująco podobne do tego, co robimy w geotechnice.

Zastosowano pionowe odwierty odgazowujące, choć ich cel był zupełnie inny niż przy odwiertach pod gruntową pompę ciepła. W praktyce to:

  • rury sięgające dna jeziora,
  • system samo-wypływowy – kiedy gaz wychodzi z głębin, sam zasysa wodę ku górze,
  • kontrolowane uwolnienie CO₂ nad powierzchnią.

Dzięki temu jezioro nie kumuluje już niebezpiecznych ilości gazu.

Tak jak na jeziorze Kivu – technologia wiercenia została użyta nie po to, by eksploatować surowce, lecz żeby ratować ludzi.

Część 4 z 5

Nyos dzisiaj – nadal niebezpieczne, ale dużo bardziej przewidywalne

Od lat 90. działają tam rury odgazowujące o wysokości kilkudziesięciu metrów. System został rozbudowany, a stężenia CO₂ spadły do poziomów, które nie zagrażają natychmiastowym erupcjom. Nadal jednak:

  • wulkaniczny system pod jeziorem jest aktywny,
  • zbiornik wymaga stałego monitoringu,
  • w okolicy wprowadzono zakaz budowy osiedli w strefach zagrożenia,
  • jezioro żyje własnym życiem i trzeba je „pilnować”, ale jest znacznie bezpieczniejsze niż jeszcze 40 lat temu.

Część 5 z 5

Czego Nyos uczy współczesną geologię i inżynierię?

To wydarzenie pokazało światu, że:

  • odwierty mogą chronić życie, nie tylko służyć do eksploatacji,
  • głębokie jeziora wulkaniczne są systemami wysokiego ryzyka,
  • technologie podobne do odwiertów pod studnie czy pompy ciepła mają zastosowanie nawet w zarządzaniu zagrożeniami geologicznymi.

Nyos stało się globalnym studium przypadku, podobnie zresztą jak islandzki projekt wiercenia w kierunku magmy, gdzie odwierty także testują granice tego, co ziemia pozwala z sobą zrobić.

Redakcja

Redakcja Profivo

Zespół redakcyjny bloga Profivo.

Wydawca: Profivo, Wrocław · Regulamin serwisu

Udostępnij
Kalkulator Profivo

Przeczytane. Teraz policz cenę dla swojego domu

Odpowiedz na 5 krótkich pytań o swój dom. Dostaniesz 3 warianty z ceną pompy, odwiertów i montażu.

  • Bez rejestracji
  • Bez numeru telefonu
  • Około 1 minuty