Profivo
Sondy pionowe wypełnione glikolem pod gruntową pompę ciepła
Ilustracja wygenerowana cyfrowo

Glikol propylenowy w sondach – czy woda wystarczy?

18 października 2025Zaktualizowano: 16 listopada 2026Redakcja Profivo3 min czytania
Udostępnij

Czym wypełnić sondy pionowe w odwiertach pod gruntową pompę ciepła? Glikol propylenowy, etylenowy, a może woda? Sprawdź, jakie medium najlepiej przewodzi ciepło, chroni instalację przed zamarznięciem i pozostaje bezpieczne dla środowiska.

W tym wpisie: 5 części
  1. 1Rola cieczy roboczej w gruntowym wymienniku ciepła
  2. 2Glikol propylenowy i etylenowy – podobne, ale nie takie same
  3. 3Dlaczego woda nie nadaje się do pracy całorocznej
  4. 4Wpływ glikolu na efektywność i bezpieczeństwo odwiertu
  5. 5Jak wybrać odpowiedni roztwór glikolu

Część 1 z 5

Rola cieczy roboczej w gruntowym wymienniku ciepła

Ciecz robocza w sondach pionowych to kluczowy element systemu dolnego źródła. To właśnie ona odpowiada za odbieranie energii z gruntu i przekazywanie jej do gruntowej pompy ciepła. W praktyce stosuje się roztwory wodne glikolu, które działają jednocześnie jako nośnik ciepła i zabezpieczenie przed zamarzaniem.

Jak sondy w odwiertach wypadają na tle rur ułożonych płytko pod trawnikiem, porównujemy w tekście sondy pionowe czy kolektor poziomy.

Woda sama w sobie ma bardzo dobre właściwości cieplne, jednak w temperaturze 0°C zamarza, co w sondach pionowych może doprowadzić do uszkodzenia rur, zniszczenia wypełnienia termocementem i spadku efektywności całego wymiennika GWC.

Dlatego woda jest używana jedynie tymczasowo – podczas prób ciśnieniowych lub pierwszego napełnienia systemu przed wymianą na roztwór glikolu.

Dobór właściwego płynu ma wpływ na wydajność i żywotność instalacji, dlatego decyzja o rodzaju medium powinna być podjęta jeszcze na etapie projektowania odwiertów pod gruntowe pompy ciepła, podobnie jak wybór właściwego wypełnienia odwiertu termocementem.

Część 2 z 5

Glikol propylenowy i etylenowy – podobne, ale nie takie same

Zarówno glikol propylenowy, jak i glikol etylenowy pełnią tę samą funkcję – zapobiegają zamarzaniu i umożliwiają efektywną wymianę ciepła między gruntem a pompą. Różnią się jednak właściwościami chemicznymi i wpływem na środowisko.

Glikol etylenowy ma nieco lepsze parametry przewodnictwa cieplnego, dlatego bywa wybierany w dużych instalacjach przemysłowych, gdzie liczy się maksymalna sprawność energetyczna. Niestety, w razie wycieku jest toksyczny i może zanieczyścić grunt.

Z kolei glikol propylenowy to jego ekologiczny odpowiednik – w pełni biodegradowalny i bezpieczny dla wód gruntowych. W nowoczesnych instalacjach domowych, szczególnie tam, gdzie odwierty pionowe wykonywane są w pobliżu ujęć wody, zdecydowanie zaleca się stosowanie właśnie glikolu propylenowego.

Jak opisujemy w artykule poświęconym metodom wykonywania odwiertów pod pompy ciepła, jego parametry cieplne są w pełni wystarczające dla sond o długości do 100 m, a ewentualny wyciek nie powoduje szkód w środowisku.

CechaGlikol etylenowyGlikol propylenowy
Przewodnictwo cieplneNieco lepszeWystarczające dla sond do 100 m
Toksyczność przy wyciekuToksyczny, zagraża gruntowiBiodegradowalny, bezpieczny dla wód gruntowych
Typowe zastosowanieDuże instalacje przemysłoweInstalacje domowe, w tym blisko ujęć wody

Masz działkę na oku? Sprawdź ją za darmo — zdjęcia lotnicze, wysokości terenu i warstwy gruntu.

Część 3 z 5

Dlaczego woda nie nadaje się do pracy całorocznej

Woda ma znakomite przewodnictwo cieplne, lecz jej zamarzanie czyni ją niebezpieczną w eksploatacji gruntowego wymiennika ciepła.

Gdy temperatura gruntu spadnie poniżej zera, zamarznięta ciecz rozszerza się, co może doprowadzić do pęknięcia rur PE-HD i utraty szczelności całej instalacji – zjawisko to opisujemy szerzej w tekście o tym, czy odwierty pod pompę ciepła mogą się wychłodzić.

Poza tym, brak glikolu oznacza brak ochrony antykorozyjnej i biobójczej. Woda sprzyja rozwojowi mikroorganizmów, które z czasem tworzą osady i biofilm ograniczający przepływ w sondach pionowych. Dlatego wszystkie profesjonalne firmy do pomp ciepła napełniają układ roztworem glikolu, a nie czystą wodą.

Część 4 z 5

Wpływ glikolu na efektywność i bezpieczeństwo odwiertu

Odpowiednie stężenie glikolu propylenowego lub etylenowego w sondach pionowych decyduje o tym, jak efektywnie gruntowa pompa ciepła będzie wymieniać energię.

Zbyt wysokie stężenie zwiększa lepkość płynu, obciążając pompę obiegową, a zbyt niskie grozi zamarzaniem w ekstremalnych warunkach – ryzyko to rośnie szczególnie przy dużych mrozach.

Optymalne roztwory to zwykle 25–35% glikolu, co pozwala uzyskać punkt zamarzania poniżej -10°C. Dobrą praktyką jest również stosowanie dodatków antykorozyjnych i stabilizujących pH, które chronią instalację przed degradacją.

Należy pamiętać, że prawidłowe działanie sond zależy nie tylko od płynu, ale też od jakości odwiertu, zastosowania odpowiedniego wypełnienia – np. termocementu – oraz szczelnego połączenia rur PE, a także od trafnego doboru mocy pompy i liczby odwiertów na etapie projektu.

Część 5 z 5

Jak wybrać odpowiedni roztwór glikolu

Ze względu na bezpieczeństwo ekologiczne zalecamy glikol propylenowy.

Jakość produktu: tanie mieszanki mogą mieć zanieczyszczenia wpływające na przewodnictwo cieplne.

Regularna kontrola: raz na 2–3 lata należy sprawdzić stężenie i pH roztworu.

Odpowiednio dobrany glikol w połączeniu z właściwie wypełnionym odwiertem (np. termocementem lub mieszanką żwirowo-bentonitową) gwarantuje wysoką sprawność wymiany ciepła i długowieczność całego układu GWC.

Rodzaj i jakość wypełnienia to jeden z czynników, które warto sprawdzić w dokumentacji geologicznej sporządzanej przy odwiertach, a sam koszt całej inwestycji można wstępnie oszacować za pomocą kalkulatora.

Redakcja

Redakcja Profivo

Zespół redakcyjny bloga Profivo.

Wydawca: Profivo, Wrocław · Regulamin serwisu

Udostępnij
Kalkulator Profivo

Przeczytane. Teraz policz cenę dla swojego domu

Odpowiedz na 5 krótkich pytań o swój dom. Dostaniesz 3 warianty z ceną pompy, odwiertów i montażu.

  • Bez rejestracji
  • Bez numeru telefonu
  • Około 1 minuty